సోషల్ మీడియా.. సమాజానికి వరమా? శాపమా?

చక్రవాణి న్యూస్ ప్రత్యేక కథనం

ఒకప్పుడు ఒక వార్త ప్రజలకు చేరాలంటే పత్రికలో ముద్రితమై మరుసటి రోజు వారి చేతుల్లోకి రావాల్సి వచ్చేది. ఆ తర్వాత రేడియో, టెలివిజన్‌ సమాచార ప్రసార వేగాన్ని పెంచాయి. ఇప్పుడు సెల్‌ఫోన్ చేతిలోకి వచ్చిన ప్రతి వ్యక్తి ఒక సమాచార వేదికగా మారిపోయాడు. ప్రపంచంలోని ఏ మూలన జరిగిన సంఘటన అయినా క్షణాల్లో కోట్లాది మందికి చేరుతోంది.

ఈ మార్పుకు ప్రధాన కారణం సామాజిక మాధ్యమాల విస్తరణ. వాట్సాప్, యూట్యూబ్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ఫేస్‌బుక్, ఎక్స్, టెలిగ్రామ్ వంటి వేదికలు ప్రజల జీవితాల్లో భాగమయ్యాయి. వార్తలు, విద్య, ఉద్యోగ సమాచారం, సామాజిక అంశాలు, ప్రజా సమస్యలు ఇలా అనేక విషయాలు ఇప్పుడు సోషల్ మీడియా ద్వారా వేగంగా ప్రజలకు చేరుతున్నాయి.

ప్రజల సమస్యలకు కొత్త వేదిక

సామాజిక మాధ్యమాల వల్ల సాధారణ వ్యక్తికి కూడా తన సమస్యను సమాజం ముందుకు తీసుకెళ్లే అవకాశం లభించింది. గ్రామంలో రహదారి సమస్య నుంచి తాగునీటి ఇబ్బందుల వరకు అనేక స్థానిక సమస్యలు సోషల్ మీడియా ద్వారా అధికారుల దృష్టికి వెళ్తున్నాయి.

అత్యవసర పరిస్థితుల్లో కూడా సోషల్ మీడియా ఉపయోగపడుతోంది. రక్తం అవసరం, తప్పిపోయిన వ్యక్తుల సమాచారం, ప్రమాదాలు, ప్రకృతి విపత్తులు వంటి సందర్భాల్లో సమాచారం వేగంగా చేరడం వల్ల బాధితులకు సాయం అందే అవకాశం పెరుగుతోంది.

వేగం పెరిగింది.. బాధ్యత మాత్రం?

సమాచారం వేగంగా చేరడం ఎంత ముఖ్యమో, అది నిజమైన సమాచారమా కాదా అనేది తెలుసుకోవడం కూడా అంతే ముఖ్యం. పాత ఫొటోను కొత్త సంఘటనగా ప్రచారం చేయడం, ఒక వీడియోకు తప్పుడు వివరాలు జతచేయడం, నిర్ధారణ లేని సమాచారాన్ని వార్తగా పంచడం వంటి ఘటనలు తరచూ కనిపిస్తున్నాయి.

ఒక్కసారి తప్పుడు సమాచారం పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలకు చేరితే దాని ప్రభావాన్ని తగ్గించడం కష్టమవుతుంది. అందుకే సోషల్ మీడియాలో కనిపించిన ప్రతి విషయాన్ని వెంటనే నమ్మడం, ఇతరులకు పంపించడం కాకుండా ముందుగా నిజానిజాలు తెలుసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.

యువతపై ప్రభావం

యువతకు సోషల్ మీడియా అనేక అవకాశాలను అందిస్తోంది. విద్యా సమాచారం, ఉద్యోగ అవకాశాలు, నైపుణ్యాల అభివృద్ధి, కొత్త విషయాలపై అవగాహన వంటి వాటికి ఇది ఉపయోగపడుతోంది.

అయితే అధికంగా ఉపయోగించడం వల్ల విలువైన సమయం వృథా కావడం, చదువు మరియు పనిపై ప్రభావం పడటం, కుటుంబ సభ్యులతో ప్రత్యక్ష సంబంధాలు తగ్గిపోవడం వంటి సమస్యలు కూడా ఎదురవుతున్నాయి.

సోషల్ మీడియాను పూర్తిగా దూరం పెట్టడం పరిష్కారం కాదు. అవసరానికి తగ్గట్టుగా, సమయాన్ని నియంత్రించుకుంటూ ఉపయోగించడం అవసరం.

సైబర్ మోసాలపై అప్రమత్తత అవసరం

సోషల్ మీడియా వినియోగం పెరుగుతున్న కొద్దీ సైబర్ నేరాలపై కూడా అప్రమత్తత అవసరమవుతోంది. నకిలీ ఖాతాలు, మోసపూరిత లింకులు, తప్పుడు ఉద్యోగ ప్రకటనలు, వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని సేకరించే ప్రయత్నాలు వంటి వాటి పట్ల జాగ్రత్తగా ఉండాలి.

బ్యాంకు వివరాలు, వ్యక్తిగత పాస్‌వర్డ్‌లు, గుర్తింపు పత్రాల వివరాలు వంటి సున్నితమైన సమాచారాన్ని సామాజిక మాధ్యమాల్లో పంచుకోకపోవడం మంచిది.

ప్రజాస్వామ్యానికి ఉపయోగపడాలి

ప్రజల సమస్యలను వెలుగులోకి తీసుకురావడంలో సోషల్ మీడియా కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ప్రజల గొంతుకను అధికారుల దృష్టికి తీసుకెళ్లడంతో పాటు సామాజిక సమస్యలపై చర్చకు అవకాశం కల్పిస్తోంది.

అయితే వ్యక్తులపై ఆధారాలు లేని ఆరోపణలు, ద్వేషపూరిత ప్రచారం, అసత్య సమాచారం, సామాజిక వర్గాల మధ్య విభేదాలు సృష్టించే పోస్టులు సమాజానికి నష్టం కలిగించే అవకాశం ఉంది.

స్వేచ్ఛగా అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేయడంతో పాటు ఇతరుల హక్కులు, గౌరవం, సామాజిక శాంతిని కూడా గౌరవించాలి.

కృత్రిమ మేధస్సుతో మరో కొత్త సవాలు

కృత్రిమ మేధస్సు అభివృద్ధితో సమాచార ప్రపంచంలో కొత్త అవకాశాలు ఏర్పడుతున్నాయి. అదే సమయంలో నిజమైన ఫొటో, వీడియోలా కనిపించే నకిలీ కంటెంట్‌ను సృష్టించే అవకాశం కూడా పెరుగుతోంది.

అందువల్ల భవిష్యత్తులో డిజిటల్ పరిజ్ఞానంతో పాటు సమాచారాన్ని పరిశీలించే సామర్థ్యం ప్రతి ఒక్కరికీ అవసరం. ఏదైనా సమాచారం నిజమా కాదా తెలుసుకున్న తర్వాతే దాన్ని ఇతరులతో పంచుకోవాలి.

సమాచారానికి బాధ్యత అవసరం

సోషల్ మీడియా నేడు మన జీవితంలో ఒక భాగంగా మారింది. ప్రజల సమస్యలను వెలుగులోకి తీసుకురావడంలో, సమాచారాన్ని వేగంగా చేరవేయడంలో దీనికి ఉన్న శక్తిని సమాజ ప్రయోజనానికి ఉపయోగించుకోవాలి.

వార్త వేగంగా చేరడం కంటే అది నిజమా కాదా అనేది ముఖ్యం. సమాచారం పంచడం కంటే దాని వల్ల సమాజంపై పడే ప్రభావాన్ని ఆలోచించడం ముఖ్యం.

సోషల్ మీడియా మన చేతిలో ఉన్న సాధనం. దాన్ని సమాజ ప్రయోజనానికి ఉపయోగిస్తే అది గొప్ప సమాచార వేదికగా నిలుస్తుంది. బాధ్యత లేకుండా ఉపయోగిస్తే అదే సమాజానికి సమస్యగా మారే ప్రమాదం ఉంది.

అందుకే సోషల్ మీడియా వినియోగంలో స్వేచ్ఛతో పాటు బాధ్యత, వేగంతో పాటు వివేకం అవసరం.

— ముడితనపెల్లి ప్రభాకర్
జర్నలిస్ట్
మల్హర్ రావు మండల్, భూపాలపల్లి జిల్లా